ديسک سخت وسيله‌اي است با يک يا چند صفحه انعطاف‌پذير که سطح آنها با موادي پوشش داده شده که بتوان داده‌ها را به طور مغناطيسي بر روي آنها ضبط نمود. اين وسيله علاوه بر صفحه‌هاي مذکور حاوي هدهاي خواندن/نوشتن، سازوکار تعيين محل هد، و موتوري است که در محفظه‌اي جاي داده مي‌شود تا از آلودگي‌هاي خارجي در امان باشد اين محيط محافظت شده به هدها امکان مي‌‌دهد تا به اندازه ۱۰ تا ۲۵ ميالينيم اينچ از سطح صفحه‌اي که عموماً ۳۶۰۰ تا ۲۷۰۰ دور در دقيقه مي‌‌زند فاصله داشته باشد بنايراين حجم داده‌هاي قابل ذخيره سازي وسرعت دستيابي به آنها نسبت به فلاپي‌ديسک‌ها بسيار بيشتر است . در ديسكهاي سخت جديد كه به آنها دوربالا نيز گفته مي شود، سرعت چرخش ديسك به 7200 دور در دقيقه مي رسد. ظرفيت ديسك هاي سخت به مراتب از فلاپي ديسك ها بيشتر بوده و هر روز به ظرفيت آنها افزوده مي‌شود به عنوان مثال امروزه ظرفيت متوسط ديسك هاي سخت در حدود 80 تا 120 گيگا بايت است. در ديسک هاي سخت چند صفحه ديسک جاي داده مي‌شود تا ديسک گردان بتواتند به بيش از يک صفحه دستيابي داشته باشد.

ديسک گردان

يک وسيله الکترونيکي که عمل خواندن و نوشتن داده‌هاي ديسک را انجام مي دهد. اين ابزار جانبي ذخيره سازي عمليات گرداننده‌هاي فلاپي و ديسک سخت نصب شده در رايانه را مديريت و کنترل مي نمايد. يک کنترل کننده ديسک ممکن است بيش از يک ديسک سخت را مديريت نمايد. بسياري از کنترل کننده‌هاي ديسک، گرداننده‌هاي سازگار نوار را نيز مديريت مي کنند. در مکينتاش، کنترل کننده ديسک در سيستم تعبيه مي‌شود. در کامپيوترهاي سازگار با IBM کنترل کننده‌هاي ديسک مي‌تواند برد مدار چاپي قرار گرفته در گذرگاه توسعه يا مانند IDE بخشي از خود گرداننده ديسک سخت باشد.

کنترل کننده ديسک سخت

برد گسترشي که شامل مدار لازم براي کنترل و هماهنگي ديسک سخت مي باشد. بسياري از کنترل کننده‌هاي ديسک هاي سخت به خوبي ديسک هاي فلاپي و نوارگردانها قادر به مديريت بيش از يک ديسک سخت نيز مي باشند.

رابط ديسک سخت

روش استانداردي براي دستيابي به اطلاعات ذخيره شده بر روي ديسک سخت. استانداردهاي رابط ديسک سخت بسياري مانند IDE,ESDI,ST506 Interface وSCSI در طي زمان به وجود آمده اند.

انواع ديسک سخت

عددي که در ناحيه حافظه CMOS RAM کامپيوتر شخصي ذخيره مي‌شود و مشخصات ديسک سخت، مانند تعداد نوکهاي (هدهاي) خواندن/نوشتن و تعداد سيلندرهاي ديسک را تعريف مي کند. دستيابي به اين عدد به طور مستقيم از سسيستم عامل امکان ندارد. بعضي از کامپيوترهاي شخصي به منظور دستيابي به نوع ديسک سخت نياز به برنامه پيکربندي خاصي دارند، بعضي ديگر نيز از طريق برنامه setup تعبیه شده درROM BIOS، این امکان را فراهم می آورند.